Ana Sayfa Sayılar Sipariş Linkler İletişim English
Detaylı Arama  
Akdeniz Medeniyetleri Ara?t?rma Enstits
Akmed etkinlikleri ve duyuruları hakkında bilgi almak isterseniz listemize üye olunuz.
E-Mail:
İsim:
Soyisim:
 
 
 
 
ANMED Sayı: 2004-2
 
Silifke, Sömek Köyü Kiliseleri Yüzey Araştırması 2003
Ayşe AYDIN
 

 Mersin ili, Silifke İlçesi'ne bağlı Sömek Köyü ve çevresinde Kültür ve Turizm Bakanlığı izni, Mersin Üniversitesi, Bilimsel Araştırma Projeleri'nin maddi desteğiyle 2003/Kasım ayında başkanlığımızca yapılan araştırmaya, Güneş Dik, Mustafa Çetgin ve Mersin Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Arkeoloji bölümü öğrencilerinden Mustafa Öğüt'ten oluşan bir ekip ile Bakanlık temsilcisi Mersin Müzesi arkeologlarından Zeki Akcan katılmıştır. Silifke ilçesine yaklaşık 40 km. uzaklıktaki Sömek köyü yakınındaki Antik yerleşimde iki kilise dışında çok sayıda ev kalıntısı, işlikler, lahitler ve sarnıçlar bulunmaktadır. Çalışma bugüne kadar incelenmemiş ve yayını yapılmamış iki kilisede yoğunlaşmıştır. Kiliselerin isim ve tarihini verebilecek yazıtları olmadığı için bulundukları konuma göre Batı ve Doğu Kilisesi olarak adlandırılmıştır. Daha iyi durumdaki Batı Kilisesi'nin ölçüm ve çizim çalışmaları tamamlanmış, Doğu Kilisesi'nin tamamen tahrip olması ve batı cephesi dışında doğru ölçüleri alınamadığı için kroki planı yapılmıştır. Antik yerleşimin yaklaşık 200 m. batısındaki Batı Kilisesi birden fazla yapım evresine sahiptir. Bölge kiliseleri ile kıyaslandığında kilisenin 6.yy.'a tarihlendirilebilecek ilk evrede üç nefli, bazilikal planlı yapıldığı belirlenir. Yapıdaki korinth sütun başlıkları ve taş malzeme Antik döneme ait bir yapıdan sökülerek bu kilisede kullanılmıştır. Güney yan nef içinde nefe sonradan yerleştirilmiş bir kapı açıklığı ve duvar izleri yapının 7.yy.'dan sonra daha küçük boyutlara indirgenerek kullanılmış olduğunu akla getirir. Ancak bu ikinci evreye kesin bir tarih vermek olası değildir.

 Kilisenin güneybatısındaki bir yapı ya da yapılara ait kalıntılar dikkat çekicidir. Bu kalıntılar içinde oldukça büyük 4,40 m. uzunlukta, 60 cm. çapında bir sütun gövdesi, poligonal duvar parçaları, lento bölümlerinde Antik dönem ya da Hıristiyan motiflerine yer veren kapılar ve seramik parçaları bulunmaktadır. Bu yapı üzerinde çalışma yapılmamış olmakla birlikte kilise ile ilişkisi araştırılmaya değerdir. Batı Kilisesi ile Doğu Kilisesi arasındaki alanda farklı ölçülere sahip lahitler yer alır.

Doğu Kilisesi'nin bulunduğu alan çok sayıda ev, sarnıç ve işlik kalıntısıyla dikkat çeker. Anlaşıldığı kadarıyla asıl Antik yerleşme burada yer almıştır. Kilisenin batısındaki duvar kalıntısı Antik döneme ait olup, bu duvar bir çeşit koridor ya da nartheks olarak Bizans döneminde kullanılmış olmalıdır. Yapının batı duvarı kısmen sağlamdır. Ancak diğer cephelere ait duvarlar ve iç mekan ölçü alınmasını dahi engelleyecek kadar zarar görmüştür. Doğudaki apsis kavisi izlenebilmektedir. Güney cephede cepheyi taşan bir mekan yer alır. Bu mekanın doğu duvarına haç motifleri kazınmıştır.

Sömek Köyü'nün yaklaşık 3 km. kuzeyindeki Athena kabartması, antik yerleşimde Athena Kültü'nün varlığını gösterir. 1,30 m. yükseklikteki kabartmada "Dağlarda oturan Athena" yazıtı vardır. Athena üst bölümü istiridye şeklindeki bir niş içine yerleştirilmiş, elinde mızrağıyla tasvir edilmiştir. Kabartmanın bir yanında ise bazı sembolik motifler yer almıştır.

 Özetle Sömek köyü yakınındaki Batı Kilisesi olarak adlandırdığımız yapı, planı, malzemesi; Doğu Kilisesi de malzemesi ile Kilikia ve İsauria bölgesi kiliselerinin özelliklerini göstermektedir. Planını tam olarak belirleyemediğimiz Doğu Kilisesi'ni bir tarafa bırakacak olursak Batı Kilisesi, doğu bölümünün düz bir duvarla dıştan sınırlandırılmış olması, içten üç apsisli yapısıyla bölgedeki Suriye bölgesi kiliselerinin özelliklerini yansıtmaktadır. Her iki kilisede 5.yy. sonu ile 6.yy.l arasında Araplar'ın bölgeyi ele geçirmeleri öncesinde yapılmış olmalıdır. Ancak Batı Kilisesi'nin güney yan nefi içindeki kapı açıklığı ve naostaki farklı ölçülerdeki sütun kaide ve gövdeleri yapının ikinci evresinin olduğunu göstermektedir. Yukarıda bahsedildiği gibi burada Athena kültünün varlığı ve Batı Kilisesi'nde kullanılan devşirme malzeme, hemen güneybatıdaki büyük sütun, kilise yerinde olası bir tapınak varlığına dikkat çekmektedir. Bu anlamda Batı Kilisesi bölgedeki Uzuncaburç, Cennet Cehennem, Elaiussa-Sebaste gibi diğer tapınakların kilise olarak değişime uğrayarak ikinci kullanımlarının gerçekleştiği özel bir kilise grubuna girmektedir.

Önceki Sayfa PDF belgesi olarak a Makaleyi Yazdır